Jak zmienia się twarz wraz z wiekiem? Starzenie skóry, mięśni, tkanki tłuszczowej i kości
Twarz nie starzeje się tylko „na skórze”.
Jak zmienia się twarz wraz z wiekiem? Zmarszczki są najbardziej widocznym objawem upływu czasu, ale pod powierzchnią skóry zachodzą również zmiany w tkance tłuszczowej, mięśniach i tkankach podporowych, a nawet w kościach twarzoczaszki.
Dlatego wraz z wiekiem twarz nie tylko zyskuje więcej linii i zmarszczek. Stopniowo mogą zmieniać się jej proporcje, objętość policzków, okolica oczu czy zarys żuchwy. To efekt wielu procesów zachodzących jednocześnie na różnych poziomach.
Starzenie twarzy jest więc procesem wielowarstwowym. Żeby je lepiej zrozumieć, warto zajrzeć głębiej — pod powierzchnię skóry.
Jak zmienia się twarz wraz z wiekiem? Twarz starzeje się warstwami
Na wygląd twarzy wpływa znacznie więcej niż sama skóra. Pod jej powierzchnią znajdują się kolejne struktury — tkanka tłuszczowa, mięśnie i tkanki podporowe, a jeszcze głębiej kości twarzoczaszki. Każda z tych warstw pełni inną funkcję i każda zmienia się wraz z wiekiem w nieco inny sposób.
Co ważne, zmiany te nie zachodzą niezależnie od siebie. Kości stanowią podporę dla tkanek miękkich, tkanka tłuszczowa współtworzy objętość i kształt twarzy, mięśnie odpowiadają za ruch i mimikę, a skóra tworzy jej najbardziej zewnętrzną, widoczną warstwę.
Dlatego to, co obserwujemy na powierzchni — zmianę owalu, pogłębienie bruzd czy utratę pełności niektórych okolic — może być efektem procesów zachodzących na kilku poziomach jednocześnie.
Starzenie twarzy warto więc rozpatrywać jako proces dotyczący całego układu, a nie wyłącznie skóry.
Z wiekiem zmienia się nawet „rusztowanie” naszej twarzy
Kości twarzoczaszki nie pozostają przez całe życie niezmienne. Wraz z wiekiem stopniowo ulegają przebudowie, a zmiany te mogą dotyczyć między innymi okolicy oczodołów, kości policzkowych, szczęki i żuchwy.
Ma to znaczenie również dla wyglądu twarzy, ponieważ kości tworzą podporę dla znajdujących się wyżej tkanek miękkich. Zmiana ich kształtu i proporcji może wpływać na sposób, w jaki układają się tkanki w okolicy oczu, policzków czy dolnej części twarzy.
Dobrym przykładem jest okolica oczodołów. Wraz z wiekiem zmienia się ich kostna struktura i kształt, co jest jednym z elementów wpływających na wygląd okolicy oka. Przebudowie podlegają również szczęka i żuchwa, a więc struktury stanowiące podporę dla środkowego i dolnego piętra twarzy.
To pokazuje, że nie każda zmiana widoczna na powierzchni twarzy zaczyna się w skórze. Jej przyczyna może znajdować się znacznie głębiej.
Najprościej myśleć o twarzy jak o układzie kilku warstw. Każda z nich ma inną funkcję i każda starzeje się trochę inaczej.
Tkanka tłuszczowa twarzy nie jest jedną warstwą
Kiedy myślimy o tkance tłuszczowej twarzy, łatwo wyobrazić ją sobie jako jedną warstwę znajdującą się pod skórą. W rzeczywistości jest ona podzielona na oddzielne przedziały tłuszczowe, położone na różnych głębokościach. Każdy z nich zajmuje określone miejsce i współtworzy objętość oraz kształt poszczególnych okolic twarzy.
Co ciekawe, przedziały te nie zmieniają się wraz z wiekiem w taki sam sposób. W jednych może dochodzić do utraty objętości, w innych zmiany są mniejsze, a niektóre powierzchowne przedziały mogą nawet zwiększać swoją objętość. Badania wskazują również, że utrata objętości może być szczególnie widoczna w głębiej położonych przedziałach środkowej części twarzy. Ale zmienia się nie tylko sama tkanka tłuszczowa. Z wiekiem przebudowie ulegają również struktury, które tworzą dla niej podporę i pomagają utrzymywać tkanki w określonym położeniu — między innymi kostne rusztowanie twarzy oraz więzadła i inne elementy tkanki łącznej. Wraz ze zmianami zachodzącymi w tych strukturach zmieniają się również warunki, w jakich ułożone są tkanki miękkie twarzy.
W efekcie w jednych okolicach może być widoczna utrata pełności, podczas gdy w innych tkanki mogą być bardziej zaznaczone lub układać się niżej. Nie jest to więc proste „znikanie tłuszczu z twarzy”, lecz wynik wielu nakładających się zmian dotyczących objętości, rozmieszczenia i podparcia tkanek.
Dlatego wraz z wiekiem zmieniają się proporcje i kontury twarzy, nawet jeśli masa ciała pozostaje podobna.
Mięśnie twarzy również zmieniają się wraz z wiekiem
Mięśnie twarzy pracują podczas mówienia, uśmiechania się, marszczenia brwi czy innych ruchów mimicznych. Mięśnie mimiczne różnią się przy tym od większości mięśni szkieletowych. Wiele z nich jednym końcem przyczepia się do kości lub powięzi, a drugim łączy się ze skórą albo przeplata z innymi mięśniami i tkankami miękkimi.
Dzięki takiej budowie ich skurcz nie tylko powoduje ruch, ale również bezpośrednio przesuwa skórę i tkanki twarzy, tworząc mimikę. Każdy uśmiech, zmarszczenie brwi czy przymrużenie oczu jest więc efektem współpracy mięśni z otaczającymi je tkankami.
Starzenie mięśni twarzy nie polega jednak po prostu na ich stopniowym zaniku. Zmiany są bardziej złożone i mogą przebiegać inaczej w zależności od konkretnego mięśnia. Z wiekiem mogą zmieniać się jego właściwości, sposób pracy i relacje z otaczającymi tkankami.
Znaczenie ma również wieloletnia mimika. Każdy skurcz mięśnia mimicznego porusza znajdującymi się nad nim tkankami. U młodej osoby powstające podczas mimiki linie zazwyczaj stają się mniej widoczne po rozluźnieniu mięśnia. Z czasem, gdy jednocześnie zmieniają się właściwości skóry i innych tkanek twarzy, niektóre z tych linii mogą stopniowo się utrwalać.
Mięśnie nie działają jednak w oderwaniu od pozostałych struktur. Współpracują z powięzią, tkanką tłuszczową, więzadłami i skórą. Dlatego wygląd twarzy wraz z wiekiem jest efektem nakładania się zmian zachodzących na wielu poziomach, a nie jedynie osłabienia czy zmniejszenia objętości mięśni.
Dlatego w przypadku mięśni twarzy znaczenie ma nie tylko ich budowa, ale również sposób, w jaki pracują i współdziałają z otaczającymi je tkankami.
Więcej o tym, skąd bierze się napięcie mięśni twarzy i jak może objawiać się w okolicy żuchwy i policzków, przeczytasz tutaj → Napięcie mięśni twarzy – skąd się bierze?
Skóra – najbardziej widoczna warstwa starzenia twarzy
Skóra jest najbardziej zewnętrzną warstwą twarzy i to właśnie na niej najłatwiej zauważyć upływ czasu. Z wiekiem zmienia się zarówno naskórek, jak i znajdująca się pod nim skóra właściwa.
W skórze właściwej stopniowo zmienia się ilość, jakość i organizacja kolagenu, a także struktura i właściwości elastyny. Zmiany dotyczą również innych składników macierzy zewnątrzkomórkowej, w tym kwasu hialuronowego, którego zawartość i rozmieszczenie mają znaczenie dla właściwego nawodnienia i właściwości skóry.
Jednocześnie naskórek staje się cieńszy, spłaszcza się granica pomiędzy naskórkiem a skórą właściwą, a procesy regeneracyjne przebiegają wolniej. Skóra może stawać się bardziej sucha, delikatna i mniej sprężysta.
Co możemy zauważyć na powierzchni?
Zmiany zachodzące w strukturze skóry mogą z czasem stać się widoczne jako:
drobne linie i zmarszczki,
większa suchość i szorstkość,
nierówny koloryt i przebarwienia,
utrata gładkości, sprężystości i charakterystycznego „blasku” skóry.
Starzenie skóry ma dwa główne źródła
Pierwsze to starzenie wewnętrzne – naturalny proces związany z biologią organizmu i zmianami zachodzącymi w tkankach wraz z upływem czasu.
Drugie to starzenie zewnętrzne, związane z wpływem środowiska i stylem życia. Szczególne znaczenie ma promieniowanie UV, które przyspiesza uszkodzenia kolagenu i innych elementów macierzy skóry oraz sprzyja powstawaniu przebarwień. Zmiany związane z wieloletnią ekspozycją na promieniowanie UV określamy jako fotostarzenie.
Wpływ mogą mieć również palenie tytoniu, zanieczyszczenie powietrza, przewlekły niedobór snu czy długotrwały stres.
Zmarszczki są jednym z najbardziej widocznych objawów starzenia skóry, ale nie są całą historią starzenia się twarzy.
Twarz starzeje się jako całość
Zmarszczki są tylko najbardziej widocznym fragmentem znacznie bardziej złożonego procesu. Wraz z wiekiem zmieniają się kości, przedziały tkanki tłuszczowej, mięśnie i tkanki podporowe oraz skóra, a wszystkie te struktury pozostają ze sobą w ścisłej zależności.
Dlatego na starzenie twarzy warto patrzeć nie tylko jak na pojawianie się kolejnych zmarszczek, ale jak na stopniową przebudowę całego układu tkanek.
Starzenie jest naturalnym procesem zachodzącym w żywych tkankach. Im lepiej rozumiemy, co rzeczywiście zmienia się wraz z wiekiem, tym bardziej świadomie możemy podchodzić do pielęgnacji i metod pracy z twarzą.
A gdzie w tym wszystkim jest Kobido?
Skoro wygląd twarzy zależy nie tylko od skóry, ale również od znajdujących się głębiej tkanek, pojawia się naturalne pytanie: gdzie w tym wszystkim znajduje się praca manualna?
Masaż nie jest w stanie zatrzymać naturalnego procesu starzenia ani cofnąć zmian zachodzących w kostnym rusztowaniu twarzy. Praca manualna pozwala jednak pracować z tkankami miękkimi, a jednym z ważnych elementów masażu Kobido jest praca z napięciem mięśni twarzy, szyi i karku.
Źródła i literatura
Publikacje naukowe:
Aging of the Midface Bony Elements: A Three-Dimensional Computed Tomographic Study
The Fat Compartments of the Face: Anatomy and Clinical Implications for Cosmetic Surgery
Facial Aging: A Quantitative Analysis of Midface Volume Changes over 11 Years
A Volumetric Analysis of Soft-Tissue Changes in the Aging Midface Using High-Resolution MRI
Literatura:
Ralf J. Radlanski, Karl H. Wesker – Twarz. Atlas anatomii klinicznej, red. wyd. pol. Tomasz Kaczmarzyk, Wydawnictwo Kwintesencja, 2015.
Komentarze